ینги نشر ایتیلگن بیر تحلیل، ییگیرمینچی عصرنینگ مشهور افغان تاریخچیسی فیض محمد کاتب هزاره نی بیر «جامعه شناس» دېب حسابله ش ممکن می دېگن سوالنی اورته‌گه تشله‌یدی. یازووچی بو یانداشوونی کاتب اثرلریگه نسبتاً تاریخی اساسسیز و قومیت‌گه تکیه نگن بیر قیته اوقیش دېب بیله‌دی و بو عنوان اونینگ ایشی نینگ ماهیتیگه ماس کیلمسلیگینی ایتَدی.
اوشبو تحلیل آلدین جامعه شناسی علمی نینگ تعریفیگه کیریشیب، اونینگ مارکس، وبر و دورکیم کبی کلاسیک اساسچیلریگه اشاره قیله‌دی. جامعه شناسی، اون توقیزینچی عصرده معاصر جامعه نینگ بحرانلرینی توشینیش اوچون شکللنگن بیر معاصر علم بولیب، مشخص روش شناسی‌گه ایگه دیر. یازووچی، بیر یازووچینی جامعه شناس دېب بیلیش اوچون، اونینگ بو علم و اونینگ مفهوملری بیلن تانیش بولیشی کیره ک لیگینی استدلال قیله‌دی.
کاتب نینگ حیاتی و تحصیلاتینی تیکشیریب، تحلیل اونینگ معاصر معرفت و جامعه شناسی علمی بیلن تانیش ایمس لیگینی کورسه ته‌دی. اونینگ تحصیلاتی نجف، لاهور و افغانستانده دینی و عنعنوی علملرگه قره‌تیلگن بولیب، استاد لری یانیده اوقیگن کتابلری نینگ معاصر انسانی علملر بیلن هیچ قنده‌ی علاقه‌سی بولمه‌گن.
کاتب نینگ تاریخ یازیش سبکی هم «دربار واقعه یازووچیلیک» عنعنه‌سیگه کیره‌دی. او اوز دورینینگ واقعه‌لرینی اساساً دربار اوچون ثبت قیلگن. حال بو که، بو تاریخ یازیش شیوه‌سی اون سککیزینچی عصرده غربده منسوخ بولگن ایدی. شونینگ اوچون، اونی تاریخی جامعه شناسی یا معاصر تاریخ یازیشگه باغلش، اونینگ ایشی نینگ تاریخی زمینه‌سینی نظردن چیتده قالدیریش دیر.
اوشبو تحلیل مشخص شکلده شفق خواتی کبی بعضی یازووچیلرنینگ ادعالرینی نقد قیلیب، کاتبنی «تذکرالانقلاب» کبی اثرلریده بیر تحلیلی جامعه شناس اوله‌راق معرفی قیلگنلرینی رد ایته‌دی. یازووچی، «تذکرالانقلاب» بیر تاریخی دورنینگ روایتی و کاتب نینگ شخصی حیات تجربه‌سی نینگ انعکاسیدیر، علمي نظریه و روشگه اساسلنگن بیر جامعه شناختیک تحلیل ایمس دېب ایشانه‌دی.
سۉنگیده، تحلیل آلمان جامعه شناسی نوربرت الیاس گه استناد قیلیب، جامعه شناس نینگ وظیفه‌سی پدیده‌لرنی شخصی حکم سیز تحلیل قیلیش ایکنینی تأکیدله‌یدی. حال بو که کاتب نینگ اثرلری، خصوصاً تذکرالانقلاب، اونینگ شخصی قره‌شلری و تجربه‌لری بیلن چوقور باغلنگن. نتیجه شونده کی، هرچند کاتب افغانستان تاریخی نی توشینیش اوچون حیاتی بیر تاریخچی دیر، لیکن اونی جامعه شناس دېب آته ش بیر تاریخی و علمی خطادیر.
منبع: رسانه‌لرده نشر ایتیلگن تحلیل
🌐
