در سال های اخیر، اروپا همواره خود را به عنوان مدافع حقوق بشر، آزادی و کرامت انسانی معرفی کرده است. اما امروز، رفتار برخی کشورهای اروپایی در قبال افغانستان، این تصویر را با پرسش های جدی روبه رو ساخته است.
پس از سقوط حکومت پیشین و بازگشت طالبان به قدرت، افغانستان وارد یکی از تاریک ترین دوره های تاریخ معاصر خود شد. میلیون ها انسان با ناامنی، فقر، بیکاری و بی سرنوشتی روبه رو شدند. زنان از ابتدایی ترین حقوق خود محروم گردیدند. حق آموزش، حق کار و حتی حضور آزادانه در جامعه از آنان گرفته شد. در چنین شرایطی، بسیاری از افغان ها ناگزیر شدند کشور خود را ترک کنند و در جستجوی امنیت و آینده بهتر، راه مهاجرت را در پیش گرفتند.
اما اکنون، همان کشورهایی که زمانی از حقوق بشر سخن می گفتند، به گونه ای متفاوت عمل می کنند. گزارش ها نشان می دهد که برخی کشورهای اروپایی به دنبال ایجاد زمینه برای بازگرداندن اجباری پناهجویان افغان هستند. این در حالی است که وضعیت داخل افغانستان نه تنها بهبود نیافته، بلکه در بسیاری موارد بدتر نیز شده است.
اظهارات هانا نیومن، عضو پارلمان اروپا، بازتاب دهنده همین نگرانی ها است. او به شدت از برنامه ریزی برای سفر هیئت طالبان به بروکسل انتقاد کرده و هشدار داده است که چنین اقداماتی می تواند به یک فاجعه بزرگ انسانی منجر شود. این پرسش اساسی مطرح می شود که چگونه ممکن است در حالی که زنان در افغانستان از آموزش و آزادی های اساسی محروم اند، برای نمایندگان همین نظام در قلب اروپا زمینه گفت وگو فراهم شود؟
همچنین مهم است که به یاد داشته باشیم بحران انسانی کنونی به طور جداگانه به وجود نیامده است. خروج نیروهای پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در آگست سال ۲۰۲۱ افغانستان را در وضعیت باثبات و امن باقی نگذاشت. فروپاشی سریع نهادها و بازگشت حاکمیت طالبان شرایطی را ایجاد کرد که میلیون ها انسان را مجبور به ترک کشور ساخت. از این منظر، کشورهای اروپایی که بسیاری از آن ها بخشی از این مأموریت بودند، سهمی از مسئولیت در آواره شدن مردم افغانستان دارند. مهاجرتی که امروز دیده می شود، تصادفی نیست، بلکه مستقیماً با پیامدهای آن خروج مرتبط است.
مردمی که افغانستان را ترک کرده اند، تنها مهاجران اقتصادی نیستند. بسیاری از آنان زخمی، هراسیده و بی پناه اند. آنان از جنگ، محدودیت و نبود آینده فرار کرده اند. بازگرداندن این افراد به شرایطی که هنوز ناامن و غیرانسانی است، نه تنها یک تصمیم سیاسی، بلکه یک مسئولیت عمیق اخلاقی نیز به شمار می رود.
اگر اروپا واقعاً به ارزش هایی که ادعا می کند باور دارد، باید در سیاست های خود بازنگری کند. گفت وگو با طالبان شاید یک واقعیت سیاسی باشد، اما این گفت وگو نباید به بهای نادیده گرفتن حقوق مردم افغانستان، به ویژه زنان، تمام شود.
امروز پرسش اساسی این است:
آیا اروپا در کنار مردم افغانستان ایستاده است، یا در حال معامله با واقعیتی است که خود نیز زمانی از آن انتقاد می کرد؟
نور وجو هات
