آزادی بیان یکی از مهم ترین پایه های یک جامعه سالم و پیشرفته است. آزادی بیان یعنی مردم بتوانند نظر، انتقاد، پیشنهاد و دیدگاه خود را بدون ترس از زندان، تهدید یا مجازات بیان کنند.
در جامعه ای که آزادی بیان وجود دارد، مردم می توانند مشکلات را آشکار سازند و برای حل آن ها راه پیدا کنند. اما در جامعه ای که مردم از صحبت کردن می ترسند، اشتباهات پنهان می ماند و مشکلات هر روز بزرگ تر می شود.
برای مثال، اگر در یک شهر آب آشامیدنی آلوده باشد و مردم نتوانند در این مورد حرف بزنند، مریضی گسترش پیدا می کند. اما اگر رسانه ها و مردم آزاد باشند که این مشکل را مطرح کنند، مسئولان مجبور می شوند برای حل آن اقدام کنند.
آزادی بیان مانند آینه ای است که واقعیت های جامعه را نشان می دهد. شاید بعضی واقعیت ها تلخ باشند، اما پنهان کردن آن ها مشکل را از بین نمی برد. مریضی با پنهان کردن درمان نمی شود؛ باید آن را شناخت تا بتوان علاج کرد.
کشورهایی مانند سویدن، کانادا و آلمان از جمله کشورهایی هستند که آزادی بیان در آن ها تا حد زیادی احترام می شود. به همین دلیل مردم می توانند از حکومت انتقاد کنند، رسانه ها آزادانه گزارش بدهند و اشتباهات مسئولان را آشکار سازند. همین موضوع به بهبود حکومتداری و پیشرفت این کشورها کمک کرده است.
در مقابل، بسیاری از حکومت های استبدادی تلاش می کنند صدای منتقدان را خاموش کنند. آن ها تصور می کنند که با خاموش کردن صداها می توانند مشکلات را پنهان کنند. اما تاریخ نشان داده است که خاموش کردن صدای مردم نه تنها مشکلات را حل نمی کند، بلکه باعث افزایش نارضایتی، فساد و بی اعتمادی می شود.
آزادی بیان به این معنا نیست که هر کسی حق دارد به دیگران توهین کند یا نفرت پراکنی نماید. توهین یعنی تحقیر، دشنام، بی احترامی و حمله به شخصیت افراد. برای مثال، اگر کسی به جای پاسخ دادن به یک نظر، صاحب آن نظر را با الفاظ زشت مورد حمله قرار دهد، این آزادی بیان نیست، بلکه توهین است.
نفرت پراکنی نیز زمانی است که فرد یا گروهی مردم را به دشمنی، تبعیض یا خشونت علیه دیگران تشویق کند. برای مثال، اگر کسی مردم را به نفرت از یک قوم، مذهب، زبان یا گروه اجتماعی خاص دعوت کند، این نفرت پراکنی است. چنین رفتارهایی جامعه را متحد نمی سازد، بلکه میان مردم دیوار بی اعتمادی و دشمنی ایجاد می کند.
آزادی بیان باید به مردم اجازه دهد که درباره عقاید، سیاست ها، عملکرد حکومت ها و مشکلات جامعه انتقاد کنند؛ اما این انتقاد باید بر اساس دلیل، منطق و احترام باشد، نه بر اساس توهین و نفرت.
افغانستان نیز به آزادی بیان نیاز دارد. مردم باید بتوانند درباره مشکلات اقتصادی، اجتماعی، تعلیمی و سیاسی کشور آزادانه صحبت کنند. هیچ جامعه ای بدون شنیدن صدای مردم نمی تواند راه پیشرفت را پیدا کند.
جامعه سالم جامعه ای است که در آن مردم بتوانند آزادانه فکر کنند، سوال بپرسند، انتقاد کنند و نظر خود را بیان نمایند. زیرا حقیقت از گفتگو و تبادل اندیشه به دست می آید، نه از خاموش کردن صداها.
آزادی بیان دشمن جامعه نیست؛ بلکه یکی از مهم ترین ابزارهای اصلاح، پیشرفت و عدالت در هر کشور است.
نور وجوهات
