سازمان دیدبان حقوق بشر از ایالات متحده امریکا و دیگر کشورهای دخیل در جنگ ۲۰ ساله افغانستان خواسته است که به «جنایات جنگی ادعایی» توسط نیروهای شان رسیدگی و به قربانیان غرامت بپردازند. این سازمان روز یکشنبه، ۱۲ میزان، در بیانیه‌ای اعلام کرد که ۲۵ سال پس از آغاز جنگ امریکا در افغانستان، شهروندان این کشور که به ناحق قربانی شده‌اند، همچنان در انتظار عدالت به سر می‌برند.
در این بیانیه آمده است که با گذشت بیش از دو دهه از آغاز جنگ، هنوز مسیر روشنی برای جبران خسارت و پاسخگویی در قبال قربانیان وجود ندارد. پاتریشیا گاسمن، معاون مدیر بخش آسیا در دیدبان حقوق بشر، گفت: «شهروندان افغانستان که در بازداشت امریکا شکنجه شده‌اند و خانواده‌های کسانی که به ناحق کشته شده‌اند، هیچ مسیر مشخصی برای طرح شکایت یا دریافت غرامت از دولت امریکا ندارند.»
به گفته خانم گاسمن، دولت‌های پی در پی امریکا موارد نقض حقوق بشر را پنهان کرده و آسیب دیدگان را بدون دریافت غرامت رها کرده‌اند. او تاکید کرد که امریکا و متحدانش باید جنایات جنگی ادعایی نیروهای خود را به درستی بررسی و عاملان را محاکمه کنند و غرامت مناسبی را برای قربانیان فراهم سازند.
دیدبان حقوق بشر می‌گوید که پس از حملات ۱۱ سپتامبر، دولت امریکا استفاده از روش‌های بازجویی را که «مصداق شکنجه» بودند، مجاز کرد. این سازمان مواردی چون ضرب و شتم، شبیه سازی غرق شدگی، محرومیت از خواب و اعدام‌های نمایشی توسط نیروهای امریکایی در افغانستان را مستند کرده است. این سازمان به قضیه یک دهقان در غزنی اشاره می‌کند که در سال ۲۰۱۹ توسط نیروهای امریکایی بازداشت شد و پس از ضرب و شتم در جریان بازجویی، بینایی خود را از دست داد. او هرگز به جرمی متهم نشد و در اگست ۲۰۲۱ آزاد شد.
هرچند امریکا برخی از سربازان خود را محاکمه کرده است، مانند رابرت بیلز که به جرم کشتن ۱۶ غیرنظامی در قندهار محکوم شد، اما به گفته دیدبان حقوق بشر، بسیاری از پرونده‌های مهم دیگر، از جمله کشتار غیرنظامیان در ولایت وردک، هرگز پیگیری نشده است. افزون بر این، دونالد ترامپ، رییس جمهور پیشین امریکا، چندین سرباز محکوم به جنایات جنگی را عفو کرد.
این سازمان می‌گوید که دیگر کشورهای عضو ائتلاف مانند استرالیا و بریتانیا نیز پیشرفت کندی در تحقیقات خود داشته‌اند. دیدبان حقوق بشر همچنان به جرایم جنگی توسط دیگر طرف‌های درگیر اشاره می‌کند. به گفته این سازمان، افراد قدرتمند تحت حمایت امریکا در حکومت پیشین افغانستان، و همچنان حکومت طالبان و داعش نیز مسئول نقض جدی حقوق بشر بوده و اعضای خود را پاسخگو نکرده‌اند.
دادگاه کیفری بین المللی (آی سی سی) تحقیقاتی را در مورد جنایات جنگی در افغانستان آغاز کرد، اما دولت ترامپ با آن مخالفت کرد و این دادگاه بعداً تحقیقات خود را تنها به جرایم طالبان و داعش محدود ساخت. دیدبان حقوق بشر از سازمان ملل می‌خواهد تا اطمینان حاصل کند که مکانیسم تحقیقاتی مستقل برای افغانستان منابع کافی دریافت می‌کند تا شواهد جنایات گذشته و جاری توسط همه طرف‌ها را جمع آوری کند.
منبع: دیدبان حقوق بشر
🌐
