در طول تاریخ بسیاری از حکومت ها و گروه های مسلح تصور کرده اند که با تفنگ، زور و ترس می توانند برای همیشه بر مردم حکومت کنند. اما تجربه نشان داده است که هیچ سلاحی به اندازه دانش قدرت ندارد. تفنگ می تواند یک انسان را خاموش کند، اما نمی تواند یک فکر را از بین ببرد.
کتاب به انسان می آموزد که سؤال کند، فکر کند و حقیقت را جستجو نماید. تعلیم به مردم کمک می کند تا حق و ناحق را تشخیص دهند. دانش باعث می شود که انسان فریب تبلیغات، دروغ و تعصب را کمتر بخورد. به همین دلیل است که بسیاری از حکومت های استبدادی از کتاب، مکتب، دانشگاه و رسانه های آزاد هراس دارند.
وقتی یک کودک به مکتب می رود، تنها خواندن و نوشتن را یاد نمی گیرد. او یاد می گیرد که چگونه فکر کند، چگونه مشکلات را حل کند و چگونه برای آینده خود تصمیم بگیرد. چنین فردی به آسانی تسلیم ترس و تبلیغات نمی شود.
نمونه های زیادی در جهان وجود دارد. کشورهای زیادی که امروز پیشرفته هستند، نه با تفنگ بلکه با تعلیم و دانش به این جایگاه رسیده اند. جاپان، کوریای جنوبی، سنگاپور و بسیاری از کشورهای دیگر سرمایه گذاری بزرگ روی تعلیم کردند و نتیجه آن را در اقتصاد، امنیت و رفاه مردم خود دیدند.
در مقابل، کشورهایی که تعلیم را نادیده گرفتند و تلاش کردند همه مشکلات را با زور و تفنگ حل کنند، سال ها در فقر، جنگ و عقب ماندگی باقی ماندند. تفنگ می تواند یک منطقه را تصرف کند، اما نمی تواند یک کشور را آباد سازد. برای ساختن یک کشور به معلم، داکتر، انجینر، دانشمند و شهروند آگاه نیاز است.
افغانستان خود یک نمونه روشن است. بیش از چهار دهه است که گروه های مختلف تلاش کرده اند مشکلات سیاسی را از راه تفنگ، جنگ و خشونت حل کنند. نتیجه آن جنگ های پی درپی، مهاجرت میلیون ها افغان، فقر، عقب ماندگی و از دست رفتن فرصت های بی شمار برای مردم بوده است. اگر همین انرژی، وقت و منابع در مکاتب، پوهنتون ها و تعلیم سرمایه گذاری می شد، افغانستان امروز می توانست در جایگاه بسیار بهتری قرار داشته باشد. این تجربه نشان می دهد که تفنگ شاید بتواند قدرت را برای مدتی به دست آورد، اما تنها تعلیم و دانش است که می تواند یک کشور را آباد و آینده نسل های بعدی را تضمین کند.
اگر هزاران تفنگ در یک جامعه وجود داشته باشد اما مردم آن بی سواد و کم دانش باشند، آن جامعه به سختی پیشرفت خواهد کرد. اما اگر مردم دارای دانش، باسواد و متحد باشند، می توانند مشکلات بزرگ را حل کنند و آینده بهتری برای نسل های بعدی بسازند.
به همین دلیل است که کتاب، تعلیم و دانش از هزاران تفنگ نیرومند تر است. تفنگ قدرتش موقتی است، اما دانش قدرتی است که نسل ها را تغییر می دهد. آینده افغانستان نیز نه با افزایش تفنگ ها، بلکه با گسترش تعلیم، دانش و تفکر آزاد ساخته خواهد شد.
نور وجوهات
