یوه خپاره شوي تحلیل د ډاکټر تیتسو ناکامورا، هغه جاپاني ډاکټر چې خپل ژوند یې افغانستان ته وقف کړی و، میراث ته په کتو سره د خوړو خوندیتوب ته د رسېدو لپاره د اوبو هوښیار مدیریت او کرنې ته د لومړیتوب ورکولو پر اړتیا ټینګار کړی دی. ناکامورا، چې په ۱۳۹۸ کال کې ووژل شو، په دې پوه شوی و چې د ډېرو ناروغیو او د خلکو د کړاوونو ریښه لوږه او د خوړو د تولید لپاره د اوبو نشتوالی دی.
هغه د لنډمهاله خوراکي مرستو پر ځای، پر دوامداره تولید تمرکز وکړ او وې ښودله چې په ننګرهار کې د ویالو د بیارغونې په څېر وړې پروژې کولی شي د زرګونو کورنیو ژوند بدل کړي. دا تحلیل استدلال کوي چې دا عملي چلند د جمهوریت د دورې له ځینو لویو زیربنایي پروژو سره په ټکر کې دی.
د جمهوریت په دوره کې، په هرات کې د سلما او په نیمروز کې د کمال خان په څېر لوی بندونه جوړ شول. خو تحلیل په ګوته کوي چې دا پروژې د اوبو د وېش د شبکو (کانالونو او ویالو) له بشپړولو پرته اړین اغېز نه لري. یوه علمي څېړنه چې د هرات په زنده
جان ولسوالۍ کې ترسره شوې او په دې تحلیل کې ورته اشاره شوې، ښيي چې د سلما بند له فعالېدو وروسته، د سیند په لاندې برخو کې ځینې کروندګر له لا ډېرې کم
اوبۍ سره مخ شوي وو.
دا وضعیت یو تضاد په ډاګه کوي: د ډېرو اوبو په موسمونو کې سېلابونه کرنیزې ځمکې ویجاړوي، خو څو میاشتې وروسته، هماغه کروندګر د خپلو حاصلاتو د ژغورلو لپاره ژورې څاګانې کیني. اصلي ستونزه د اوبو کمښت نه، بلکې ناسم مدیریت دی. د ځمکې لاندې اوبو باندې ډېره تکیه، لکه څنګه چې د کابل د اوبو د سطحې په اړه د "مرسي کورپس" راپور ښیي، پایښت نه لري.
دا تحلیل د یوه "ملي کرنیز جهاد" غوښتنه کوي؛ یوه ګډه هڅه چې پوهه، پانګه او د اوبو مدیریت د لوږې پروړاندې د مبارزې لپاره سره یوځای کړي. دا چلند باید په سیمهییزه کچه د اوبو د سرچینو پر دقیق مدیریت، له وچکالۍ سره د مقاومت لرونکو تخمونو پر کارولو، د ځایی خلکو پر ګډون او د کرنیز ارزښت ځنځیر (پروسس، ذخیره او بازارموندنه) پر پراختیا متمرکز وي.
اصلي پیغام دا دی چې افغانستان تر ننداریزو او ګرانو پروژو ډېر، د خپلو سرچینو هوښیار مدیریت ته اړتیا لري. بریا باید د بندونو شاته د ذخیره شویو اوبو په کچه ونه سنجول شي، بلکې د تولید شویو خوړو په اندازه، د خلکو لپاره د رامنځته شوي عاید او د هغوی ژوند ته د انساني کرامت په بېرته راګرځېدو سره باید وارزول شي.
سرچینه: په رسنیو کې خپور شوی تحلیل
🌐
