بازداشت شماری از زنان در هرات به دلیل نوع پوشش آنان بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که چه اتفاقی می افتد وقتی دین به قانون دولت تبدیل می شود؟
در روزهای اخیر گزارش هایی منتشر شد که نشان می دهد تعدادی از زنان و دختران در هرات توسط نیروهای امر به معروف بازداشت شده اند. این رویداد تنها یک حادثه جداگانه نیست، بلکه بخشی از واقعیتی است که زنان افغان در چند سال گذشته با آن روبه رو بوده اند.
امروز میلیون ها دختر افغان از حق آموزش محروم هستند. زنان از بسیاری از شغل ها کنار گذاشته شده اند. محدودیت های گسترده بر سفر، کار، آموزش و حضور اجتماعی زنان وضع شده است. نتیجه این وضعیت آن است که نیمی از جامعه افغانستان از بسیاری از حقوق اساسی خود محروم شده اند.
تجربه افغانستان نشان می دهد که وقتی یک تفسیر خاص دینی به قانون اجباری برای همه شهروندان تبدیل می شود، آزادی های فردی به تدریج محدود می گردد. در چنین شرایطی دولت به جای آنکه از حقوق شهروندان حفاظت کند، وارد زندگی خصوصی مردم می شود و درباره پوشش، رفتار و حتی شیوه زندگی آنان تصمیم می گیرد.
این محدودیت ها تنها زنان را آسیب نمی زند. بسیاری از مردان افغان نیز از این وضعیت رنج می برند. پدرانی که نمی توانند دختران خود را به مکتب بفرستند، برادرانی که آینده خواهرانشان را نابود شده می بینند و شوهرانی که شاهد محدود شدن همسران خود هستند، همه قربانی این سیاست ها می شوند. درد محرومیت زنان، درد خانواده و جامعه نیز هست.
تاریخ جهان نشان داده است که هرگاه دین و دولت به یکدیگر آمیخته شوند، خطر سوء استفاده از دین افزایش می یابد. در اروپا نیز زمانی کلیسا قدرت سیاسی را در اختیار داشت و بسیاری از آزادی های فردی محدود شده بود. اما با جدایی نهاد دین از دولت، آزادی های مدنی گسترش یافت و مردم توانستند بدون دخالت حکومت در باورهای شخصی خود زندگی کنند.
دین برای بسیاری از انسان ها سرچشمه اخلاق، معنویت و آرامش است. اما قانون دولت باید از حقوق همه شهروندان دفاع کند؛ چه مسلمان باشند، چه پیرو ادیان دیگر و چه دارای دیدگاه های متفاوت. وظیفه دولت اداره جامعه است، نه تحمیل یک تفسیر دینی بر همه مردم.
افغانستان زمانی می تواند به سوی پیشرفت، عدالت و ثبات حرکت کند که همه شهروندان آن، به ویژه زنان و دختران، از حق آموزش، کار، آزادی و کرامت انسانی برخوردار باشند. هیچ جامعه ای نمی تواند با محروم کردن نیمی از جمعیت خود به توسعه و رفاه دست یابد.
بازداشت زنان در هرات تنها یک خبر نیست. این رویداد یادآور این واقعیت است که آزادی، عدالت و حقوق انسانی نیازمند نظامی است که شهروند را محور قرار دهد، نه کنترل زندگی خصوصی او را.
نور وجوهات
