نور وجوهات
بعضی تحلیلگران سیاسی و استراتژیک میگویند که جنگ جهانی سوم شاید به شکل سنتی گذشته (مانند جنگ جهانی اول و دوم) نباشد، اما در عمل نشانههایی وجود دارد که نشان میدهد یک رقابت جهانی و چندجانبه میان قدرتهای بزرگ آغاز شده است. دلایل اصلی این دیدگاه چنین است:
۱. رقابت قدرتهای بزرگ
امروز سه قدرت بزرگ جهانی در رقابت جدی قرار دارند:
- ایالات متحده
- چین
- روسیه
این رقابت در حوزههای مختلف جریان دارد:
اقتصاد، فناوری، نفوذ سیاسی، منابع طبیعی و قدرت نظامی. بعضی تحلیلگران میگویند چنین رقابتی در تاریخ معمولاً به جنگهای بزرگ جهانی انجامیده است.
۲. جنگهای منطقهای که به هم مرتبطاند
در چند منطقهٔ مهم جهان همزمان جنگ یا تنش وجود دارد، مانند:
- جنگ روسیه و اوکراین
- تنشهای ایران و اسرائیل
- بحران خاورمیانه
- رقابت چین و آمریکا بر سر تایوان و دریای چین جنوبی
این جنگها جدا از هم نیستند؛ بلکه اغلب قدرتهای بزرگ در پشت صحنهٔ آنها قرار دارند.
۳. جنگهای جدید فقط نظامی نیستند
جنگ امروز تنها با تانک و سرباز انجام نمیشود. شکلهای جدید جنگ شامل:
- جنگ اقتصادی (تحریمها)
- جنگ تکنولوژیک (رقابت در هوش مصنوعی و چیپها)
- جنگ سایبری
- جنگ اطلاعاتی و رسانهای
به همین دلیل برخی میگویند جنگ جهانی سوم. «جنگ سرد جدید» است
۴. رقابت بر سر منابع حیاتی
رقابت شدیدی بر سر منابع مهم جهان وجود دارد، مانند:
- نفت و گاز
- مواد معدنی کمیاب (برای تکنولوژی و هوش مصنوعی)
- مسیرهای تجارت جهانی (مثل کانال پاناما و تنگه هرمز)
کنترل این منابع میتواند قدرت جهانی کشورها را تعیین کند.
۵. تغییر اتحادهای جهانی
در گذشته جهان به دو بلوک بزرگ تقسیم میشد. امروز اتحادها ثابت نیستند و کشورها بر اساس منافع خود تغییر موضع میدهند. این وضعیت باعث بیثباتی بیشتر در نظام جهانی شده است.
اما نکته مهم
بسیاری از دانشمندان علوم سیاسی با این نظر موافق نیستند. آنان میگویند هنوز شرایط جنگ جهانی سوم وجود ندارد، زیرا:
- قدرتهای بزرگ مستقیم با هم نمیجنگند
- اقتصاد جهانی به شدت به هم وابسته است
- سلاحهای هستهای باعث بازدارندگی شدهاند
Cloudflare